Joachimów, Polska i dolary…

4
165
Joachimów, Polska, dolar...

 

O czeskim mieście Joachimów (Jachymov) dowiedziałem się interesując się trolejbusami firmy Skoda, jakie jeździły w Warszawie. Do Joachimowa prowadziła od 1963 r. trolejbusowa linia próbna z fabryki, która mieściła się w pobliskim Ostrowie. Było to w czasach, gdy trolejbusy miały specjalne nadwozia z dość niską, w stosunku do autobusów podłogą, gdyż nie trzeba było pod nią prowadzić wału napędowego…. Musiała być więc osobna fabryka. Z czasem jednak doprowadzono trolejbusy do unifikacji z autobusami, których nadwozia po prostu zastosowano zamiast specjalnych. Takie próby podejmowano na świecie już dawno – np. w trolejbusie Chausson-Vetra, a potem i w firmie Skoda. Doprowadziło do likwidacji fabryki ostrowskiej i przeniesienia produkcji do centrali Skody w Pilznie, a więc i linii do Joachimowa w 2004 r.

Osada nazywała się historycznie Konradsgrünn. Od XVI wieku, gdy odkryto tu złoża srebra, było to miasto górnicze. Prawa miejskie otrzymało w 1520 r. od czeskiego króla Ludwika Jagiellońskiego nadając miastu nazwę Dolina Świętego Joachima: Joachimsthal po niemiecku. Od 1518 r. bito tu, na podstawie nadanego prawa monetę miejską zwaną po niemiecku Joachimsthaler Gulden. Dzięki jakości (dużej zawartości srebra) stał się on ważną w Europie jednostką monetarną. To stąd wzięła się nazwa talar przekształcona w dolar. W 1536 r. Joachimów był drugim po Pradze miastem czeskim.

To właśnie z Joachimowa pochodziły tony rudy uranowej, z której Maria Skłodowska-Curie wyodrębniła w Paryżu nowe pierwiastki – pierwsze radioaktywne – rad i polon. Ich odkrycie – za co dostała nagrodę Nobla – dało początek badań nad oddziaływaniem promieniowania na człowieka oraz nad sposobami wykorzystania tego w medycynie. Znana jest epopeja Marii Curie z czasów I wojny światowej, kiedy to kierowała osobiście ruchomymi ambulansami prześwietleniowymi na froncie. W okresie międzywojennym Maria Skłodowska ofiarowała gram radu budowanemu w Warszawie Instytutowi Radowemu. Mama ma zdjęcie pod jej pomnikiem przed tym instytutem. Po jej ucieczce z obozu – badał ją dr. Łukaszczyk, który wywiózł ten rad po Powstaniu. Przy ulicy jego imienia mieszka kolega….

Do I wojny światowej było to jedyne w świecie znane miejsce występowania radu. Później kopalnia uranu w Kowarach znalazła się między innymi w granicach Polski. Powstało tu w 1906 r. pierwsze na świecie uzdrowisko radonowe. W rejonie tym już działały słynne uzdrowiska Karlowe Wary (stolica okręgu), Frantiskowe Łaźne i Mariańskie Łaźnie stanowiące zespół o znaczeniu światowym. Są one wspominane w literaturze i listach wielkich ludzi: Goethego, Chopina, Marka Twaina, Edwarda VII angielskiego i cara Rosji Piotra Wielkiego. Ponieważ miasto leży w obszarze kraju sudeckiego (Sudetenland) dzieliło z nim zajęcie przez Niemcy, poprzedzające zajęcie całych Czech i II wojnę światową. Niewątpliwie ruda uranowa tu była wykorzystywana prze Niemców przy pracach nad bombą atomową. Po wojnie znów Ostrów i Joachimów stały się miejscem przetwórstwa uranu na potrzeby radzieckie, podobnie jak nasze Kowary. Zakończono tę działalność jednak stosunkowo szybko, bo w 1960 r.

Uzdrowisko w Joachimowie działa w oparciu o unikalny skład wody, zawierającej cez, tantal, beryl, bizmut i radon. Leczone są tu schorzenia układów ruchu i systemu nerwowego. Dwa hotele uzdrowiskowe noszą znamienne nazwy – Curie i Radium. Przy tym drugim znajdowała się jedna z trzech pętli wspomnianej linii próbnej dla trolejbusów z Ostrowa. Linia ta biegła doliną Jachymowskiego Potoku (potok św. Joachima płynie doliną, gdzie znajduje się miasto). Aż do kościoła św. Joachima. Po drodze miała spadek 12%, co dawało możliwość próbowania pojazdów elektrycznych, przecież na spadkach wykazujących swoje zalety. Na linii tej nie prowadzono nigdy transportu publicznego, choć przecież trolejbusy Skoda były przeznaczone do komunikacji miejskiej. M. in. jeden został ustawiony po czterdziestoletniej eksploatacji na pomniku w Symferopolu na Krymie, gdzie istnieje najdłuższa (86 km) międzymiastowa linia trolejbusowa na świecie Symferopol-Jałta.

I tak to w małym uzdrowisku splotły się losy świata.

 Rafał Wodzicki

 

 

 

Fot. Archiwum: Warszawa, zajezdnia Chełmska 1963 (gdy w Joachimowie powstawała linia próbna). W czasie masowego budowania prototypów pojazdów (autobusów, tramwajów…) przegubowych w Warszawie zbudowano też taki oryginalny z dwóch trolejbusów Skoda 8Tr. 

 

4 Komentarze

  1. Polskie Radio I podało właśnie, że 29 maja został otwarty Instytut Radowy w Warszawie, o którym wczoraj napisałem w tym artykuliku.

Skomentuj

Prosze wpisz komentarz!
Wpisz Imie: